Stanisław Lem - "Dzienniki Gwiazdowe"

Bohaterem serii opowiadań, zawartych w “Dziennikach gwiazdowych” jest Ijon Tichy. Jest on kosmicznym podróżnikiem o bliżej nieustalonej narodowości, cholerycznym usposobieniu i  przerośniętym ego. Do domu wraca rzadko i tylko na chwilę - najlepiej czuje się w przestrzeni kosmicznej, podróżując w odległe zakątki wszechświata. W trakcie swoich wypraw Tichy poznaje tajemnicze rasy, zamieszkujące odwiedzane przez niego planety, rozwiązuje błahe lub poważne problemy ale zwykle pakuje się przy każdej nadarzającej się okazji w jakieś kłopoty.

Jego losy zostały zawarte w szeregu opowiadań jakie Lem pisał na przestrzeni niemal trzydziestu lat. Przy tym kolejne wydania wprowadziły taki chaos, że jak pisze w posłowiu Wojciech Orliński “niewielu miłośników Lema może się pochwalić znajomością naprawdę wszystkich podróży Ijona Tichego”.

Wersja jaką posiadam została wydana przez Agorę w 2008 roku i zawiera 14 opowiadań z serii “Z dzienników gwiazdowych Ijona Tichego”, 5 opowiadań z serii “Ze wspomnień Ijona Tichego” oraz posłowie, złożone z dwóch artykułów i słownika terminów.  Niektóre z nich są powiązane czasowo tzn. następują przed lub po sobie w czasie ale każde stanowi oddzielną opowieść na inny temat i łączy je tylko postać Tichego.

Nasz bohater miewa przygody przeróżnego autoramentu. W jednej podróży jest delegatem Ziemi w Organizacji Planet Zjednoczonych, która zamierza rozważyć przyjęcie ludzkości w poczet swych członków; w kolejnej udaje się na planetę Procyon, by rozwikłać tajemnicę komputera pokładowego, który oszalał i założył własną kolonię robotów. W jeszcze innych, przy pomocy podróży w czasie próbuje poprawić historię ludzkości, bądź obserwuje upadek religii w społeczności z szeroko rozwiniętą biotechnologią. Rozpiętość tematyki jest ogromna, zaś poszczególne pomysły niebanalne i wciągające. Właściwie można stwierdzić, że jedyną wspólną rzeczą łączącą poszczególne “podróże” jest genialne, miejscami absurdalne poczucie humoru autora. Dochodzi do tego również filozofia jaką Lem wplata w swe utwory, a która czyni z fascynujących historii również materiał do przemyśleń i dyskusji nad kondycją człowieka, polityki, czy też religii. Zabieg ten uodparnia opowiadania na upływ czasu i czyni je aktualnymi po dziś dzień.

Niniejsza książka jest nie tylko wspaniałym towarzyszem przy spędzaniu wolnego czasu ale i wymagającym skupienia i refleksji nauczycielem, który nieraz zada nam wartościowy temat do analizy. Nie jest w mojej opinii istotne, jak daleko idące wnioski wyciągnie się z lektury, najważniejszy będzie fakt, że podejmie się próbę zrozumienia przesłanek jakimi kierował się autor. Dzięki temu być może otaczający nas świat zacznie ulegać pewnym zmianom - niemal tak, jakby w naszych czasach pojawił się z przyszłości Tichy na “chronocyklu” i zaczął grzebać w naszej historii…

 

Stanisław Lem - "Dzienniki Gwiazdowe"

Wydawnictwo: Agora, Październik 2008

Seria: Dzieła Stanisława Lema